7. Een warme gemeenschap

De eindpresentatie van het project van Yasser Ballemans is door onvoorziene weersomstandigheden tweemaal vooruitgeschoven. Uiteindelijk vindt deze dan toch plaats, op vrijdagavond 16 februari in de context van een samenwerking tussen festival Winters Binnen en Over het IJ. Yasser organiseerde samen met zangcoach Yinske Silva een bijeenkomst getiteld ‘Nieuw Licht’. Aspecten van Yassers vorige presentaties (vuur, muziek, het delen van verhalen) zijn samengevoegd met ideeën die al eerder op tafel kwamen. Het leidde tot een warme presentatie op een frisse winterdag

Als ik een uur voor de officiële start aankom, is het al duidelijk dat Yasser weer op het Waterlandplein aanwezig is; de kenmerkende vlaggenstokken zijn in een mooie cirkel opgesteld, een tent die duidelijk van zijn hand is vormt daarvan het middelpunt. In de open tent loeit al een vuur in een vuurkorf die ook door Yasser is ontworpen. Piramidevormige metalen bakken waarin oude kaarsen worden gesmolten hangen er omheen.

Samensmelten
De afgelopen weken zijn op Yasser’s initiatief oude kaarsen verzameld in de buurt. Een kruiwagen vol is het resultaat; gebogen kaarsen die voor een raam hebben gestaan, halve stompkaarsen en ongewenste kerstmankaarsen liggen in een berg op elkaar. Nu worden deze oude kaarsen samen met de bewoners en bezoekers omgesmolten tot nieuwe kaarsen. Vóór aanvang van de presentatie rennen enkele kinderen uit de buurt al enthousiast rond de tent. Hanneke, die vandaag assisteert, is druk bezig om met deze buurtkinderen mallen te maken. Met klei maken ze een eigen mal; alle vormen mogen, maar de favoriete vorm blijft een hartje. “Voor mijn moeder,” zegt een Marokkaanse jongen van 10 jaar blij. Mijn hart smelt.

Als het donker begint te worden verschijnen vaders met kinderen uit de buurt, geven oudere bewoners toe aan hun nieuwsgierigheid en nemen bezoekers van Winters Binnen plaats. Ik praat bij het vuur kort met twee oudere dames uit de buurt, die razendsnel switchen van de boodschappen (meerdere broodsoorten worden besproken), naar het weer, en opnieuw naar hun aanwezigheid bij dit evenement. Ze hebben weinig verwachtingen maar zijn nieuwsgierig aangehaakt. Van ‘lekker warm’ gaat de waardering van het vuur bij de dames achteruit tot ‘mijn benen worden nu wel erg warm’.

Yasser neemt het woord en vertelt over zijn project en de presentaties tot dusver in zijn wijk, die constant in verandering is. Het winkelcentrum is er recent geland als een ‘futuristische nederzetting op Mars’. Veel woningen worden gesloopt en gezinnen verplaatst. De wijk zal vorm krijgen volgens de verbeelding van ambtenaren achter een tekentafel of, mits men die rol opeist, volgens de verbeelding van de aanwezigen. Yasser roept de aanwezigen op om samen na te denken over ‘nieuwe vormen en nieuwe geluiden voor de toekomst’.

De taal van vormen
De groep wordt gesplitst: de ene helft gaat met Yinske Silva op zoek naar geluid; de andere helft blijft bij Yasser en gaat op zoek naar nieuwe vormen. Ik blijf bij de vormen-makers. Yasser instrueert ons om met gesloten ogen nieuwe vormen voor te stellen, die we vervolgens in tweetallen gaan samenbrengen in een kaars. Hierdoor zal deze groep ‘samensmelten tot een tijdelijke gemeenschap’ die de potentie heeft om de toekomst vorm te geven.

Een ‘tijdelijke gemeenschap’ die de potentie heeft om de toekomst vorm te geven

Het is ondertussen donker geworden en het vuur is een bron van licht en warmte in de winterse duisternis. Ik maak met een vader en zijn zoontje een grote kaars die volgens de instructies van de kleine jongen langzaam de vorm van een hond aanneemt. Of dit de futuristische vormen zijn die Yasser voor ogen had, vraag ik me af, maar het biedt wel de mogelijkheid om met onbekenden te praten over de taal van vormen. Een aantal dames aan mijn tafel, werkzaam in de creatieve sector, beklaagt zich – lacherig – over het feit dat ze in hun vrije tijd toch weer dingen aan het maken zijn. Zodra we een mooie vorm gemaakt hebben, komt Yasser tevoorschijn met de gloeiendhete bakken met was. Nadat de resultaten gestold zijn worden ze gefotografeerd en Yasser noteert onze gegevens met het verzoek om een foto van de kaars in ons huis te maken en die te delen.

Compositie
Zodra Yinske is teruggekeerd met de geluiden-groep, scharen we ons weer gezamenlijk rond het vuur en maken we een compositie met gevonden geluiden. Van fietskettingen, motoren tot gillende kinderen, al het geluid wordt door de groep geproduceerd en onder leiding van de dirigent spelenderwijs tot een compositie gevormd.

Op een laagdrempelige manier nodigt ‘Nieuw Licht’ uit tot scheppen. Het is een bescheiden gebaar, maar benadrukt de verbeelding en de scheppingskracht van de aanwezigen. Het laat de mogelijkheid voelen om met een diverse groep onbekenden een warme gemeenschap te vormen die haar eigen toekomst kan vormgeven. We delen rond het vuur verhalen, ervaringen en inspiratie en nemen een deel van de warmte en energie die daaruit voortkomt met ons mee in de vorm van een kaars die thuis symbolisch verder zal branden.