8. De stad is nooit af

Begin juli 2017. Op het terras van Snackbar Sphinx zit een groepje mannen. Het is duidelijk dat het geen vaste klanten zijn of buurtbewoners maar dat zij met een bepaald doel voor ogen zijn neergestreken in de Molenwijk. Bestudeerd nonchalant hangen zij in de vaalwitte kunststof stoeltjes, hun strak gesneden kostuumpantalons en smetteloze suède schoenen steken vooruit. We own this place, is de onuitgesproken boodschap. Een begindertiger is aan het woord. “In architectonisch opzicht, is het natuurlijk topklasse,” zegt hij. “Maar wat projectontwikkeling betreft is er niet veel te halen.” De anderen horen het aan. Zijn ze het hartgrondig met hem eens? Is de Molenwijk af, wat hen betreft?

Revival van de wijk
In zekere zin is het waar. Voor nieuwbouw is in ieder geval geen plaats, zo is enkele jaren geleden vast komen te staan. Stedenbouwkundig adviesbureau We Love the City stelde in 2004 een ambitieus plan op voor een ‘revival’ van de wijk. Gerealiseerd werd de – hoognodige – renovatie van de flatgebouwen. Verschillende flatgebouwen kregen nieuwe entrees, de gaanderijen en gevelbekleding werden aangepakt en de flats kregen gekleurde glasstroken op de kop- en voorgevels.

Het voorstel om nieuwbouw in de ruim opgezette wijk te realiseren sneuvelde echter. Bewoners waren er op tegen, en waarschijnlijk zorgde de economische crisis ervoor dat aannemers niet happig waren op risicovolle investeringen in een achterafwijk. Terugblikkend op het traject stelt het adviesbureau op de eigen site, niet zonder wrok: ‘Ons voorstel voor aanvullende woningbouw is niet geaccepteerd. De vernieuwing stagneert.’

Meer perspectieven
Is dat in de praktijk ook zo? Vanuit het perspectief van een teleurgestelde projectontwikkelaar misschien. Zoals ook dit theaterproject ons leert, zijn er meer perspectieven op de stad, en nóg veel meer verhalen van stadsbewoners – individueel en in groepsverband – die nog niet zijn afgerond.

Hoopvol is het dan ook dat de Amsterdamse Kunstraad haar advies om Amsterdam nog beter en mooier te maken als titel gaf ‘De stad is nooit af’ (2017), en daarbij met nadruk wijst op de rol van de bewoners. De laatste aanbeveling luidt: ‘Amsterdam staat voor een periode van groei en verandering. In een stad vol creatieve, betrokken en ondernemende bewoners moet de uitbreiding van onderop tot stand komen. Dit gesprek met de stad moet georganiseerd worden langs veel verschillende lijnen waarin wetenschap, technologie en de kunsten ideeën aanleveren, vragen stellen, zorgen voor disruptie en het proces van permanente verandering becommentariëren. Betrek de Amsterdamse bevolking bij dit proces […]. Urbanisatie vereist samenspel en voor het vinden van oplossingen kunnen we niet terugvallen op routine. De stad is nooit af.’